PHYSICAL EDUCATION

لایه های قلب :

قلب از سه لایه تشکیل شده است :

1-                 لایه پریکارد یا اپی کارد  Epicardium  ( Pericardium )

2-                 لایه میوکارد Myocardium

3-                 لایه اندوکارد Endocardium

Epicardium  ( Pericardium )

خارجی ترین لایه قلب می باشد . اطراف قلب را دو لایه  لیفیfibrous membrain )) و سروزی (  serouse)  پوشانده است .

الف : لایه لیفیfibrous membrain ))- لایه ای است که از بیرون قلب را به طور کامل در برگرفته است و به وسیله همین لایه با اعضای دیگر مجاورت دارد .

ب:  لایه سروزی (  serouse) :     از دو لایه داخلی یا پریکارداحشایی  ( visceral )   و لایه خارجی یا پریکارد جداری ( parietal  ) تشکیل شده است  . پریکارداحشایی به عضله قلب می چسبد وجزء دیواره قلب محسوب می شود .  پریکارد جداری روی پریکارداحشایی قرار دارد و تمام قلب را تا چندین سانتی متر بر روی عروق بزرگ ادامه می یابد  . بطوریکه از قدام به زایده گزیفوئید از خلف به ستون مهره ها و از پایین به دیافراگم وصل می شود .

بین دو لایه احشایی و جداری فضای پریکارد قرار دارد که حدود 10 تا 20 میلی لیتر مایع پریکارد که مایع شفاف است قرار دارد .

  عملکرد :

 از اصطکاک قلب با دنده ها و دیافراگم کاسته می شود

 مانند پوششی سطح قلب را محافظت می کند .

از بیش از حد بزرگ شدن قلب جلوگیری می کند .  

لایه میوکارد Myocardium

لایه میانی قلب بوده و مشتمل بر فیبرهای عضلانی مخطط غیرارادی می باشد .  این لایه مسئول نیروی انقباضی قلب می باشد .

عضله قلب از رشته هایی تشکیل شده که مشابه عضله اسکلتی می باشد ولی مانند نوع صاف غیر ارادی می باشد . فیبر های عضله قلبی بر خلاف فیبر های عضله اسکلتی که موازی هستند منشعب و شاخه شاخه بوده و در یکدیگر فرو می روند . این ویژگی باعث می شود که عضله قلبی نسبت به عضله اسکلتی از استحکام بیشتری برخوردار باشد . فیبرهای عضلانی قلب در محل اتصال به یکدیگر در هم فرو می روند و ایجاد صفحات حد واسط را می کنند .

در محل حد واسط منافذ خاصی وجود دارد که دو فیبر مجاور را بهم متصل می کند . به این غده اتصال ، نکسوس می گویند . این مساله باعث می شود که یونها و مواد مختلف قادر باشند از یک سلول به سلول مجاور راه پیدا کند . وجود اتصالات منفذ دار مقاومت در برابر عبور سیگنالها را به 400/1 حالت عادی کاهش می یابد به این ترتیبمی توان تمام سلولهای عضله قلبی را از نظر عملی یک توده واحد یا سنسیشیوم در نظر گرفت.

قلب دارای دو سین سیشیوم است . یکی دهلیزی ، یکی بطنی  این دو قسمت توسط بافت همبند از یکدیگر جدا می شود .

این بافت همبند عایق است و پتانسیل عمل دهلیز ها به بطن ها از راه یک دسته به نام دسته دهلیزی – بطنی (هیس ) انجام می شود . در داخل این تیغه فیبری پنج منفذ وجود دارد که عبارتند از : 1- منفذ دریچه تری کاسپید ؟، 2- منفذ دریچه میترال ، 3- مدخل سرخرگ ششی ، 4- مدخل سرخرگ آئورت ، 5- منفذ عبور دستگاه هیس

لایه میوکارد حاوی عروق کرونر و اعصاب است .

تارهای عضلانی سبب می شود که موقع سیستول :

الف ) راس قلب  به سمت قاعده آن کشیده شده و طول بطن کوتاه تر می گردد .

ب) بطن ها از نظر عرضی  کوچک می شود .

ج) خون هر دو بطن به طرف شریان مربوطه رانده شود .

د) انقباض هر دو بطن تواما صورت گیرد .

 لایه اندوکارد Endocardium

درونی ترین لایه قلب است که از لایه نازک اندوتلیال تشکل شده این لایه درون حفرات قلبی  قرار گرفته و دریچه های قلبی را می پوشاند به دلیل لغزندگی این لایه خطر تشکیل لخته در آن وجود ندارد . جنس اندوکارد از بافت پیوندی و الاستیک می باشد .

حفرات قلب :

قلب از چهار حفره دو دهلیز و دو بطن تشکیل شده است . دیواره بین  حفرات راست و چپ را سپتوم می نامند .

بطن ها حفراتی هستند که خون را به داخل سرخرگها تخلیه می کنند و دهلیزها دریافت کننده خون بازگشتی از  وریدها می باشند .

دهلیز راست :

دهلیز راست بخش بالایی و راست قلب است . از نظر اندازه از دهلیز چپ بزرگتر است .

 خون وریدی را از تمام اندامها از طریق سیاهرگهای ذیل دریافت می کند :

1-                 ورید اجوف فوقانی

2-                 ورید اجوف تحتانی

3-                 سینوس اکلیلی (کرونر ) خون وریدی  قلب را از راه روزنه میان دهلیز و بطن ، وارد بطن راست می نماید .

بطن راست :

بخش پایینی و راست قلب می باشد .

دیواره بطن راست از دهلیز راست قطورتر می باشد . سرخرگ ریوی در بخش فوقانی بطن راست قرار دارد . بطن راست هنگام دیاستول خون را از دهلیز راست دریافت و در هنگام سیستول بطن خون را از طریق سرخرگ ریوی به ریه ها پمپ می کند .

دهلیز چپ :

بخش چپ وبالایی قلب است دیواره آن قطورتر از دهلیز راست می باشد . اما از نظر اندازه کوچکتر از دهلیز راست است . خون سرخرگی از ریه ها توسط چهار ورید ریوی به دهلیز چپ ریخته و در هنگام دیاستول این خون را به بطن چپ می فرستد .

بطن چپ :

 بخش چپ و پایینی قلب است . قطورترین و بزرگترین حفره قلب می بتاشد شریان آئورت با بطن چپ ارتباط دارد . نقطه حداکثر ضربه  در این بطن سمع می شود .

دریچه های قلب :

 دریچه ها قلب اسباب مکانیکی هستند که حرکت رو به جلوی خون باعث باز شدن دریچه و حرکت رو به عقب خون باعث بسته شدن آنها می شود . دریچه های دهلیزی – بطنی نسبت به دریچه های نیمه هلالی آرام تر باز و بسته می شوند و بعلاوه سرعت عبور خون از دریچه نیمه هلالی بیشتر از دریچه های دهلیزی – بطنی است این عوامل باعث می شود که دریچه های نیمه هلالی نسبت به دریچه های دهلیزی – بطنی بیشتر در معرض فرسایش باشند .

دریچه های قلب دودسته هستند : دریچه های دهلیزی – بطنی  Atrioventricular  و دریچه های هلالی Semilunar 

  دریچه های قلب برگچه های نازکی  از جنس بافت فیبری می باشند که به وسیله  لایه اندوتلیوم پوشیده شده است .

     حرکت دریچه ها غیر فعال ، یکطرفه و در جهت  جریان خون می باشد

الف : دریچه های دهلیزی – بطنی

شامل دریچه های سه لتی و دریچه دولتی  می باشد . دریچه سه لتی بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد و دریچه دو لتی بین دهلیز چپ و بطن چپ قرار دارد .

 دریچه های دهلیزی – بطنی از 6 جزء تشکیل شده اند .

1-     دیواره دهلیز

2-     حلقه دریچه

3-     برگچه ها

4-     طنابهای وتری یا لیفی به نام کورداتندنیا

5-     عضلات پاپیلری دیواره بطن

یک طرف دریچه دولتی و سه لتی به حلقه دریچه که از بافت فیبروز می باشد  چسبیده است  ، طناب های وتری نیز به حاشیه آزاد دریچه متصل می شود .

عملکرد :

دریچه های  دهلیزی – بطنی از برگشت خون به دهلیزها جلوگیری می کند .  صدمه به طنابهای وتری یا عضلات پاپیلری سبب برگشت خون از بطن به دهلیز در هنگام  سیستول بطنی می شود .

دریچه های نیمه هلالی :

شامل دریچه های ریوی که حدفاصل بطن راست و سرخرگ پولمونر و دریچه آئورت که حد فاصل بطن چپ و سرخرگ آئورت قرار گرفته ، می باشد .

هر دو دریچه از سه لت ( کاسپ ) تشکیل شده و اجازه حرکت خون از شرایین را به شریان آئورت و پولمونر می دهد . این دریچه ها فاقد طنابهای وتری و عضلات پاپیلاری می باشد .

عروق کرونر قلب :

قلب نیمی از اکسیژن تحویلی از طریق سرخرگها را به مصرف می رساند در حالی که سایر اندامها تنها 4/1 اکسیژن را مصرف می کنند .

عروق کرونر از قسمت بالای دریچه آئورت ( ریشه آئورت ) از دو سینوس والسالوا  سمت راست و سمت چپ آئورت منشا می گیرد  . شاخه سمت راست (RCA (   و شاخه سمت چپ  left main  می باشد که به دو شاخه (LAD)  و (LCX)    تقسیم می شود .

از شاخه RCA : right coronary artery  شاخه های زیر منشعب می شود :

*  Sinus node

*  Right ventricular branch

*  Mariginal branch

*  AV nodal branch

*  Posterior descending

*  Left ventricular branch

*  Left atrial branch

RCA : right coronary artery  به نقاط مختلف قلب خونرسانی می کنند که عبارتند از :

*      دهلیز راست

*       بطن راست

*      گره SA و  AV

*       قسمت تحتانی بطن چپ 

*       3/1 خلفی سپتوم بین بطنی

*       باندل his

*      قسمت ابتدایی باندل راست وچپ

از شاخه LAD:left artery descending    شاخه های زیر منشعب می شود :

*      First Diagonal branch

*       first Septal branch

*      Right ventricular branch

*      Minor septal branch

*      Second  Diagonal branch

*      Apical branch

LAD:left artery descending      به نقاط مختلف قلب خونرسانی می کنند که عبارتند از :

*    3/2 قدامی بین بطنی

*      دیواره قدامی چپ

*      apex

*     باندل راست his

*     فسیکولار قدامی چپ

*      دیواره هر دو بطن

از شاخه Circumflex branch    شاخه های زیر منشعب می شود :

*      Atrial circomflex branch

*      Sinuse node artery

*      Obtuse marginal branch

*      Posteriolatral branch

Circumflex branch  به نقاط مختلف قلب خونرسانی می کنند که عبارتند از :

*      فسیکولار خلفی چپ

*      قسمت کناری بطن چپ

*      قسمتی از سطوح خلفی و تحتانی بطن چپ

*      گره SA و  AV

در محل Crux گره  AV قرار دارد . در 85% افراد خونرسانی به گره AV را RCA به عهده دارد که به این افراد Right dominant می گویند . یعنی RCA ازطرف راست در شیار بین دهلیزی – بطنی  قرارگرفته و به قسمت  Crux خاتمه می یابد  با توجه به اینکه گره AV در این منطقه قرار دارد بنابراین در 85 درصد افراد خونرسانی گره AV برعهده RCA   می باشد به این افراد Right dominant می گویند .

در 15% افراد خونرسانی به گره AV را LCX به عهده دارد که به این افراد dominant Left می گویند . یعنی LCX ازطرف چپ در شیار بین دهلیزی – بطنی  قرارگرفته و به قسمت  Crux خاتمه می یابد  با توجه به اینکه گره AV در این منطقه قرار دارد بنابراین در15  درصد افراد خونرسانی گره AV برعهده LCX می باشد به این Left dominant می گویند .

تخلیه خون وریدی از سه طریق سیستم وریدی قلب یصورت می گیرد.

1-     سینوس کرونر و انشعابات آن که خون وریدی قسمت اعظم بطن چپ و اکثر دیواره های قلب بجز قدام بطن راست را به دهلیز راست تخلیه می کند .

2-    وریدهای قلبی – قدامی که خون وریدی بخش وسیعی از بطن راست را تخلیه می کند .

3-    ورید تبزین: که خون ویدی دهلیز راست و بطن راست را مستقیما ه هر چها حفره قلب تخلیه می کند که بسیار ناچیز است .

 اعصاب قلب :

سیستم عصبی خودکار ضربان قلب از طریق اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک می باشد که به دهلیز ها ، بطن ها ، گره SA و AV  عصب دهی می کند . نوروترانسمیتر سیستم سمپاتیک ، نوراپی نفرین و نوروترانسمیتر اعصاب پاراسمپاتیک استیل کولین می باشد . فیبرهای سمپاتیک اثرات کورونوتروپیک مثبت  (افزایش دهنده ضربان قلب ) و اینوتروپیک مثبت ( افزایش دهنده قدرت انقباضی) دارد .  با تحریک اعصاب سمپاتیک نوراپی نفرین ترشح شده و سبب افزایش ضربان قلب ، افزایش قدرت انقباضی و افزایش سرعت هدایت در گره AV   می شود .

 فیبرهای پارا سمپاتیک اثرات کورونوتروپیک منفی (کاهش دهنده ضربان قلب ) و اینوتروپیک منفی (کاهش دهنده قدرت انقباضی) دارد .  با تحریک اعصاب پارا سمپاتیک استیل کولین ترشح شده و سبب کاهش ضربان قلب ، کاهش قدرت انقباضی و کاهش سرعت هدایت در گره AV  و در نتیجه افزایش زمان هدایت در گره AV   می شود .