تحقیقات
علمی جدید سیب را یک غذای مفید و سرشار از مواد شفابخش یافته اند. این گفته قدیمی
که «با خوردن یک سیب در روز، انسان می تواند پزشک را از خود دور کند»، به خوبی قابل
دستیابی است. با ادامه مطالعات در زمینه کشف و شناسایی اهمیت مواد مغذّی گیاهی،
دانشمندان به وضوح دریافته اند که سیب نقش مهمی در سلامتی بشر ایفا می کند. این
نقش، تنها به خاطر ویتامینها، مواد معدنی و فیبری که این میوه تأمین می کند نمی
باشد، بلکه به دلیل آنتی اکسیدانهای (مواد ضد اکسیداسیون) دیگر درون آن است.
سیب میوه درختی است که به فارسی «سیب» و در مناطق مختلف جنگلی شمال ایران که این
درخت به طور وحشی می روید، با نامهای محلی مختلفی نامیده می شود. به طور مثال در
لاهیجان و رودسر «آسیب، هسی و هسیب»، در طالش «سیف»، در رامسر و تنکابن «ترش هسی و
تلخ هسی»، در مازندران «سه»، در آستارا و ارسباران «آلما»، در کردستان و سردشت
«سیو» و سرانجام در مهاباد «سو» گفته می شود. در کتب طب سنتی با لغت عربی آن،
«تفاح» نام برده می شود.
در مدارک گیاه شناسان ایرانی نام علمی آن Malus orientalisugl.می باشد.
مشخصات:
سیب درختی است به ارتفاع متوسط، پوست تنه آن خاکستری، برگهای آن ساده و بیضی کشیده
بوده و روی آنها کرکدار به ابعاد حدود 3 الی 8 در 5/1 الی 5/3 سانتی متر است. گلهای
آن درشت به رنگ سفید و پشت آنها صورتی است. میوه آن گرد، انواع اهلی و پرورشی آن
درشت آبدار و انواع وحشی آن کوچک با طعمهای مختلف ترش یا شیرین است.
سیب اهلی در اغلب نواحی دنیا کاشته می شود، بخصوص در مناطق کوهستانی و معتدل خوب
رشد می کند. انواع اهلی و پرورشی آن نیز در اغلب مناطق ایران کاشته می شود. تکثیر
سیب از طریق پیوند انواع پرورش یافته مورد نظر روی پایه های سیب وحشی است. پوست،
هسته و غشاء درونی سیب غنی از مواد مغذی گیاهی است که از میوه در برابر نور ماوراء
بنفش، حشرات، قارچها، ویروسها و باکتریها حفاظت کرده و در واقع به عنوان هورمون
گیاهی و کنترل کننده آنزیمها عمل می کند. در جدول 1 مواد مغذی اصلی سیب و مقادیر
آنها را مشاهده می کنید.
مواد مغذی اصلی سیب (در هر 100گرم سیب خام) :
فواید سیب در سلامت
شروع فصل پاییز یعنی وارد شدن به فصل سیب های خوش رنگ و عطر پاییزی و خوردن
انواع دسرها ، نوشیدنی ها و سایر محصولات این میوه شیرین و آب دار. سیب به عنوان
میوه ای اساسی برای حفظ سلامتی ، سالیان سال است که بین مردم شناخته شده است و حتی
ضرب المثل های فراوان به زبان های مختلف در توصیف فواید این میوه بهشتی وجود دارد و
به راستی که این میوه دارای مزایای منحصر به فرد از نظر حفظ سلامتی و افزایش طول
عمر می باشد. از بین تمام میوه ها ، سیب بیشتر از بقیه حاوی پکتین می باشد. پکتین
نوعی فیبراست که دارای مزایای منحصر به فردی می باشد. همچنین دارای فیتوشیمیایی ها،
کورستین، تانین و آنتی اکسیدان هایی است که همگی آنها سلامت بیشتری را برای انسان
به ارمغان می آورد. در ادامه به 5 مورد از مهمترین فواید سیب اشاره می کنیم:
به گزارش سلامت نیوز، این میوه بهشتی خواص فراوانی از لحاظ دارویی دارد و نقشی بسزا
می تواند در سلامت افرادی که این میوه را به طور مرتب مصرف می کنند ایفا کنند که به
برخی از آنها اشاره می کنیم.
بهبود عملکرد دستگاه گوارش
سیب به خاطر داشتن مقدار فراوان پکتین، ماده مغذی مناسب برای رژیم غذایی است. البته
این نوع فیبر در مرکبات، انواع آلو وسایر میوه ها و سبزیجات وجود دارد ولی مقدار آن
در سیب بیشتر است.پکتین باعث افزایش حجم مدفوع و فشار مایعات شده و بنابر این به
درمان یبوست، اسهال و به طور کلی سلامت عمومی دستگاه گوارش کمک می کند.همچنین باعث
کاهش شیوع تومورهای کولون و سرطان این بخش می شود.
کاهش کلسترول
مطالعات نشان می دهد که خوردن 3 سیب روزانه به مدت 3 ماه باعث کاهش کلسترول خون تا
20 درجه می شود. پکتین موجود در سیب به عنوان منبعی شگفت آور از فیبر های رژیمی
باعث زدودن کلسترول LDLاز خون می شود. همچنین آنتی اکسیدان کورستین موجود در سیب
مانع از جمع شدن کلسترول LDL در رگ های خونی می شود. لذا به عنوان بهترین پیش غذا
معرفی شده است.
کاهش خطر سرطان
سیب تنها مانع از سرطان کولون نیست بلکه به دلیل داشتن کورستین، فلاونوئید ها و
فیتو شیمیای ها مانع از فعالیت رادیکال های آزاد می شود. بعلاوه فیتوشیمیایی ها
علیه کارسینوژن عمل کرده و به پیشگیری از سرطان کمک می کند و این بدان معنا است که
خوردن سیب مانع از بروز سرطان ریه، پروستات و .....می شود.
افزایش طول عمر
تاکنون تحقیقات زیادی برای یافتن سرچشمه جوانی انجام شده است و همه آنچه تاکنون
بدست آمده عبارتند از مبارزه با استرس های روزانه و خوردن سیب است. فیتوشیمیایی های
موجود در سیب مانع از بروز دیابت، فشار خون ، بیماری های قلبی و سایر شرایطی می شود
که به طور چشمگیر سلامت و زندگی افراد را به خطر می اندازد.
جلوگیری از ریزش مو
در پزشکی چینی ریزش مو به عنوان نشانه ای از کاهش تراوشات کبدی شناخته شده است و در
این میان سیب و سایر میوه ها و سبزیجات کمک موثری برای بازسازی دوباره این تراوشات
است. بعلاوه خونی که به فولیکولهای مو می رسد را سرشار از مواد مغذی می کند.
چه مقدار مصرف کنیم؟
یک عدد سیب با وزن و اندازه متوسط حدود 112 گرم بوده و تأمین کننده 25 درصد دریافت
روزانه توصیه شده برای ویتامینC می باشد. همچنین سیب غنی از فیبر محلول می باشد.
مصرف منظم سیب به کاهش سطح کلسترول خون کمک می کند.
انتخاب و نگهداری:
سیب میوه ای است که در تمامی سال در دسترس است، اما پاییز بهترین فصل برای خرید
میوه تازه فصل می باشد. هنگام خرید، سیبهای سالم با پوست شفاف را انتخاب کنید.
طبخ و تهیه:
سیبها را بشویید و خشک کنید. سیب را بهتر است به طور تازه و با پوست مصرف کنید. در
سالاد میوه از برشهای کوچک سیب استفاده نمایید. سیب به صورت تنوری، بخارپز، مربا و
کمپوت و همچنین به عنوان عصرانه به صورت پای سیب به همراه دارچین قابل استفاده می
باشد.
مصارف سنتی:
سیب به خوبی به عنوان پاک کننده سیستمهای فعال بدن شناخته شده است. از زمان رومی
ها، سیب رسیده، به خاطر خواص ملین آن مورد استفاده قرار می گرفته است.
در سال 1032ش (1653 میلادی)، گیاه شناس انگلیسی به نام نیکولاس کالپپر چنین اذعان
داشت که شربت سیب یک داروی مفید برای ضعف، تپش قلب و افسردگی می باشد.
در طب چینی اعتقاد بر این است که سیب حرارت را می زداید و اثر خنک کننده در ریه ها
دارد. اسیدمالیک و تارتاریک در سیب سبب مهار رشد باکتریهای بیماری زا در لوله گوارش
می شوند.
در هندوستان، خوردن میوه سیب برای جلوگیری از یبوست، متداول می باشد. سیب مانع
تشکیل اسید اوریک در بدن می شود و خوردن آن برای نقرس، روماتیسم و تصلب شریانها
مفید است. ویتامینهای سیب بیشتر در پوست آن قرار دارد، بنابراین اگر سیب با پوست
خورده شود (البته برای اشخاصی که از لحاظ وضع معده، اجازه خوردن پوست سیب خام را
داشته باشند) مفیدتر است. در مناطق خاور دور در جوشانده های برگ سیب از پوست میوه
سیب به صورت خشک شده یا تازه نیز می ریزند که آن را مطبوع سازد.
مصرف سیب رسیده آبدار تازه برای ورم حاد روده اطفال، اسهال خونی و تبهای حصبه ای
مفید است.
پوست سیب خشک شده به صورت جوشانده برای رفع ورم مفاصل، روماتیسم و ناراحتیهای کلیه
که منجر به کاهش ادرار می شوند، بسیار مفید است، زیرا مُدِرّ بوده و دفع اسیداوریک
را تسهیل نموده و فعالیت دستگاه گوارش را تنظیم می کند.
برای تهیه جوشانده پوست خشک میوه سیب، 10 گرم پوست برای 100 گرم آب که در حدود 15
دقیقه جوشیده شود، مصرف می شود.
خوردن سیب پس از صرف غذا، برای تقویت لثه ها مفید است.
مصارف ویژه:
- بیماری قلبی:
تعداد زیادی از مطالعات نشان داده است که غذاهای حاوی مقادیر زیاد(کوئرستین) از
قبیل سیب ، سبب بهبود فالعیت آنتی اکسیدانی خون وکاهش میزان تخریب کلسترولLDL به
علت اکسیداسیون می گردند. این تحقیقات همچنین ثابت نموده اند که افراد دارای مصرف
بالای کوئرستین، کمتر درخطر ابتلا به بیماری قلبی وسکته مغزی قرار دارند.این
مشاهدات به اثرات ضد تصلب شرایین وضدلختگی خون درکوئرستین سیب تصریح نموده است.
- بالا بودن کسترول خون:
سیب حاوی مقادیر خوبی از نوعی فیبر به نام (پکتین) است پکتین ازدسته فیبرهای محلول
است. یعنی زمانی که مرطوب می شود، چسبنده وغلیظ میگردد. مطالعات کنترل شده مختلف
نشان داده است که افزودن پکتین به رژیم غذایی منجر به کاهش متوسطی در سطح کلسترول
خون می شود. علت این امر ممکن است اتصال یافتن پکتین سیب به اسیدهای صفراوی باشد که
به کاهش کلسترول خون کمک می کند.البته باید توجه شود که تنها پکتین نمایانگر قدرت
کاهش کلسترول سیب نیست وسیب صرف نظر از داشتن پکتین،با سایرموادی که دارد،خود یک
کاهنده نیرومند کلسترول است وحتی نیروی کلسترول زدایی آن ، ازتمام پکتینی که از یک
سیب خارج می شود بیشتر است.
- سرطان:
مطالعات تجربی بر روی نمونه های سلول تومور انسانی چنین پیشنهاد می کند که مقادیر
نسبتا"زیاد کوئرستین می تواند برخی از سرطانها رامتوقف نماید.مطالعات جمعیتی در
دنیا،با این وجود ، تاکنون تأثیر حفاظتی رژیمهای غنی از این ماده را برابر سرطانها
نشان نداده است .در عین حال ،برخی تحقیقات چنین نشان می دهد که کوئرستین به طورخاصی
می تواند برای افراد سیگاری مفید باشد مواد سرطان زای تنباکو سبب تخریب دیواره
مثانه می شوند و بدین ترتیب موجب رشد سلولهای سرطانی می گردند. چنین کشف شده است که
افراد سیگاری که مصرف کننده مقدار زیادی فلاونوئیدهاازجمله کوئرستین موجود در سیب
هستند ،از تخریب دیواره مثانه ناشی از تنباکوحفاظت می شوند .
- دیابت
کتین موجود درسیب می تواند کمک به حفظ سطح قند خون به طور ثابت نماید. قندهای طبیعی
موجود در سیب به آهستگی هضم و جذب می شوند، بخشی از این امر می تواند ناشی از
تأثیرپکتین باشد که دردستگاه گوارش تشکیل ژل می دهد.افزایش آهسته در سطوح قند خون
پس ازمصرف سیب ،به این معناست که سیب "شاخص گلیسمیک" پایینی دارد. بنابراین برای
افراد مبتلا به بیماری دیابت ، سیب به طور خاص مفید است.لازم به توضیح است که شاخص
گلیسمیک اندازه ای است که تعیین می کند،پس از خوردن غذا قند خون با چه سرعتی بالا
می رود.این امر نشان می دهد که به رغم وجود قند طبیعی در سیب،خوردن سیب در افزایش
سریع قند خون اثر نمی گذارد.
- فشار خون بالا:
سیب در کاهش فشار خون نیز موثر است .یکی از مطالعات علمی جالب که در این زمینه به
عمل آمده نشان می دهد که حتی بوییدن آن نیز فشار خون را کاهش می دهد.-
سرماخوردگی:بررسیهای علمی نشان داده است که ویروسها نمی توانند در عصاره سیب مدت
زیادی زنده بمانند. برای مقایسه قدرت ویروس کشی سیب با عصاره 18نوع میوه
دیگردرآزمایشی معلوم شد که عصاره سیب،انگور وچای دارای قویترین امکان نابودی
ویروسها هستند.پژوهشگران متوجه شده اند اشخاصی که بیشتر از دیگران سیب می خورند
،کمتر به سرماخوردگی وناراحتیهای قسمت فوقانی دستگاه تنفسی شامل عفونتهای مربوط به
بینی،حنجره ونای مبتلا می شوند.
- چاقی:
خوردن سیب با پوست، سطح قند خون را به آهستگی و برای مدتی بالا نگه می دارد و لذا
پس از خوردن سیب کامل، شخص احساس سیری بیشتری می کند در مقایسه با هنگامی که عصاره
سیب یا پوره آن را مصرف کند. بنابراین برای کاهش وزن بهتر است خود سیب به طور کامل
و طبیعی خورده شود.
طرز تهیه نوعی سالاد مفید و مقوی با سیب:
مواد لازم:
سیب زمینی، 2 عدد متوسط
لبو، 1 عدد متوسط
کرفس، 2 ساقه کوچک
تخم مرغ، 1 عدد
جوانه ماش، 1 فنجان
ذرت، 21 فنجان
سیب، 2 عدد
روغن زیتون به دلخواه
سیب زمینی، لبو، تخم مرغ و ذرت را جداگانه بپزید و همه را خرد کنید. تخم مرغ باید
کاملاً سفت شود. ذرت را می توانید خود تهیه کنید (بلال را با آب بپزید، سپس دانه
های ذرت را به وسیله چنگال از بدنه آن جدا کنید.) کرفس را خیلی ریز ساطوری کرده و
سیب خام را با پوست خرد کنید. تمام مواد را با هم مخلوط کنید و جوانه ماش را نیز به
آن بیفزایید. کمی نمک و فلفل به مخلوط اضافه کنید و به عنوان سس می توان از مقداری
آب پرتقال، آب نارنج یا لیموترش تازه استفاده کرد. کمی روغن زیتون نیز می توانید به
آن اضافه کنید. سپس به مدت 10 دقیقه در یخچال بگذارید و یک غذای سالم میل نمایید.
